ప్రాథమిక అండాశయ లోపం (POI), దీనిని సాధారణంగా మెనోపాజ్ లేదా అకాల అండాశయ వైఫల్యం అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది 40 ఏళ్ల వయస్సు రాకముందే మహిళల అండాశయాలు పనిచేయడం ఆగిపోయే ఒక పరిస్థితి. ఆరోగ్యకరమైన మహిళ యొక్క అండాశయాలు ఈస్ట్రోజెన్ అనే హార్మోన్‌ను ఉత్పత్తి చేయడానికి సాధారణంగా పనిచేస్తాయి. ఈస్ట్రోజెన్ ఋతుక్రమాన్ని నియంత్రించడానికి మరియు గర్భం దాల్చడానికి మిమ్మల్ని సారవంతంగా ఉంచడానికి బాధ్యత వహిస్తుంది. ఒక మహిళ వృద్ధాప్యానికి చేరుకున్నప్పుడు, వారి అండాశయాలు ఈస్ట్రోజెన్‌ను ఉత్పత్తి చేయడం ఆపివేస్తాయి, ఇది ఒక సాధారణ ప్రక్రియ.

 

అయితే, కొన్ని సందర్భాల్లో, రుతువిరతి రావలసిన సమయానికి చాలా ముందే మహిళల అండాశయాలు పనిచేయడం ఆగిపోతాయి. సాధారణంగా రుతువిరతి వచ్చే సగటు వయస్సు 51 సంవత్సరాలు కాగా, మీ వయస్సు 40 లేదా అంతకంటే తక్కువ ఉండి, మీ అండాశయాలు అండాలను ఉత్పత్తి చేయడం ఆపివేసి, దానివల్ల మీ నెలసరి కూడా ఆగిపోతే, దానిని ప్రాథమిక అండాశయ లోపం (ప్రైమరీ ఓవేరియన్ ఇన్సఫిషియెన్సీ) అంటారు.

 

ప్రాథమిక అండాశయ లోపానికి కారణాలు

 

90% కంటే ఎక్కువ కేసులలో అండాశయ వైఫల్యానికి కారణం ఇప్పటికీ తెలియదు. అనేక అధ్యయనాలు మరియు పరిశోధనలు అండాశయ వైఫల్యానికి ప్రధాన కారణాలలో ఒకటిగా ఫోలికల్స్‌ను సూచించాయి. ఫోలికల్స్ అనేవి మీ అండాశయాలలో ఉండే చిన్న సంచులు, వాటి లోపల అండాలు పెరిగి పరిపక్వం చెందుతాయి. మీ అండాశయాలలో మునుపటి కంటే పనిచేసే ఫోలికల్స్ తగ్గిపోవడం ఒక రకమైన ఫోలికల్ సమస్య కాగా, అండాల పెరుగుదలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి ప్రస్తుతం ఉన్న ఫోలికల్స్ సరిగ్గా పనిచేయకపోవడం మరొక కారణం కావచ్చు. 

 

ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఫోలికల్ సమస్యలకు కారణం తెలియదు. అయితే, అండాశయ వైఫల్యానికి కొన్ని సాధారణ కారణాలు:

• జన్యుపరమైన రుగ్మతలు అకాల అండాశయ వైఫల్యానికి కారణం కావచ్చు; అటువంటి జన్యుపరమైన రుగ్మతలలో ఫ్రాజైల్ X సిండ్రోమ్ మరియు టర్నర్ సిండ్రోమ్ ఉన్నాయి.
• ఫోలికల్ కౌంట్ల సంఖ్య తగ్గింది
• థైరాయిడైటిస్ లేదా అడిసన్ వ్యాధి వంటి కొన్ని ఆటో ఇమ్యూన్ రుగ్మతలు
• కీమోథెరపీ లేదా రేడియేషన్ థెరపీ
• కొన్ని జీవక్రియ లోపాలు
• సిగరెట్లు తాగడం, పురుగుమందులు మరియు రసాయనాల వల్ల విడుదలయ్యే విషపదార్థాలకు గురికావడం

 

ప్రాథమిక అండాశయ లోపం లక్షణాలు

 

అండాశయ వైఫల్యం యొక్క మొదటి స్పష్టమైన సంకేతాలలో మరియు లక్షణాలలో ఒకటి, నెలసరి క్రమరహితంగా రావడం లేదా ఆగిపోవడం. అయితే, అండాశయ వైఫల్యం యొక్క తర్వాతి లక్షణాలు మెనోపాజ్ లక్షణాలను పోలి ఉంటాయి. సాధారణంగా గమనించే కొన్ని అండాశయ వైఫల్య లక్షణాలు లేదా ప్రాథమిక అండాశయ లోప లక్షణాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

• వేడి సెగలు; వేడి ఆవిరులు
• రాత్రిపూట చెమటలు పట్టడం
• ఏకాగ్రత సామర్థ్యం తక్కువగా ఉండటం
• మానసిక స్థితి చిరాకు
• లైంగిక కోరిక తగ్గడం లేదా లైంగిక వాంఛ తక్కువగా ఉండటం
• సెక్స్ సమయంలో నొప్పి
• యోని పొడి
• ఆందోళన, మాంద్యంమరియు మానసిక స్థితి మార్పులు
• ప్రశాంతంగా నిద్రపోవడంలో ఇబ్బంది

 

ప్రాథమిక అండాశయ లోపం ప్రమాద కారకాలు

 

మహిళల్లో అండాశయ వైఫల్యం వచ్చే ప్రమాదాన్ని పెంచే కొన్ని కారకాలు ఉన్నాయి, అవి ఇవి:

• కుటుంబ చరిత్ర – ప్రాథమిక అండాశయ వైఫల్యం లేదా ముందస్తు రుతువిరతి యొక్క కుటుంబ చరిత్ర లేని వారితో పోలిస్తే, ఆ కుటుంబ చరిత్ర ఉన్న మహిళలకు ఇది వచ్చే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
• జన్యుపరమైన పరిస్థితులు – కొన్ని జన్యువులు మరియు జన్యుపరమైన పరిస్థితులు మహిళల్లో POI వచ్చే ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి. ఉదాహరణకు, టర్నర్ సిండ్రోమ్ లేదా ఫ్రాజైల్ X సిండ్రోమ్‌తో బాధపడుతున్న మహిళలకు అండాశయ వైఫల్యం వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
• నిర్దిష్ట వ్యాధులు – వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లు మరియు ఆటో ఇమ్యూన్ వ్యాధుల వంటి కొన్ని వ్యాధులు మహిళలను POI లేదా అండాశయ వైఫల్యానికి గురయ్యేలా చేస్తాయి.
• క్యాన్సర్ చికిత్సలు – కొన్ని క్యాన్సర్ చికిత్సలు పొందుతున్న మహిళలు కీమోథెరపీ మరియు రేడియేషన్ థెరపీ వల్ల మహిళలు అండాశయ వైఫల్యానికి గురయ్యే అవకాశం ఉంది.
• వయస్సు - ప్రాథమిక అండాశయ వైఫల్యం ఏ వయస్సు మహిళలకైనా రావచ్చు, కానీ వయసు పెరిగే కొద్దీ ఇది సర్వసాధారణం అవుతుంది. వయసు పైబడిన మహిళలు ప్రాథమిక అండాశయ వైఫల్యం బారిన పడే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది.

 

ప్రాథమిక అండాశయ లోపం నిర్ధారణ

 

మీ ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్రదాత ఈ క్రింది వాటి ఆధారంగా అండాశయ వైఫల్యం నిర్ధారణను ఏర్పాటు చేయగలరు:

• వైద్య చరిత్ర – మీ సోదరీమణులలో లేదా తల్లిలో ఎవరికైనా POI ఉందో లేదో నిర్ధారించడానికి, మీ వైద్య చరిత్ర మరియు మీ కుటుంబ చరిత్ర గురించి మిమ్మల్ని అడుగుతారు.

 

• శారీరక పరిక్ష – రోగ నిర్ధారణ చేయడానికి మీ ఆరోగ్య సంరక్షణ నిపుణులు మీ శారీరక లక్షణాలు, మీ ఋతుక్రమ చరిత్ర మరియు దాని తీరు గురించి అడుగుతారు. 

 

• పాథలాజికల్ పరీక్ష – మీ ఆరోగ్య సంరక్షణ నిపుణులు హార్మోన్ల స్థాయిలను తనిఖీ చేయడానికి మిమ్మల్ని కొన్ని హార్మోన్ పరీక్షలు చేయించుకోమని అడుగుతారు. మీ జన్యు సమాచారాన్ని అంచనా వేయడానికి మిమ్మల్ని క్రోమోజోమ్ విశ్లేషణ చేయమని కూడా అడుగుతారు.

 

• గర్భ పరిక్ష – గర్భం వచ్చే అవకాశాలను నిర్ధారించుకోవడానికి, మిమ్మల్ని గర్భ నిర్ధారణ పరీక్ష చేయించుకోమని అడుగుతారు.

 

• కటి అల్ట్రాసౌండ్ – అండాశయాలు పెద్దవయ్యాయో లేక ఒకటి కంటే ఎక్కువ ఫోలికల్స్ ఉన్నాయో తనిఖీ చేయడానికి, మీ డాక్టర్ మీకు పెల్విక్ అల్ట్రాసౌండ్ చేయించుకోమని సూచిస్తారు.

 

ప్రాథమిక అండాశయ లోప చికిత్స

 

ఒకసారి అండాశయాలు సాధారణంగా పనిచేయడం ఆపేస్తే, దానిని పునరుద్ధరించడానికి ఎలాంటి చికిత్స లేదు. అయితే, సరైన చికిత్స ద్వారా POI లేదా అకాల రుతువిరతి లక్షణాలను నియంత్రించవచ్చు. అంతేకాకుండా, అకాల అండాశయ వైఫల్యం లేదా రుతువిరతి వచ్చే ప్రమాదాన్ని తగ్గించే లేదా POIకి కారణమయ్యే పరిస్థితులకు చికిత్స చేసే కొన్ని చికిత్సా ప్రణాళికలు కూడా ఉన్నాయి. 

 

• హార్మోన్ రీప్లేస్‌మెంట్ థెరపీ (HRT) – మీ అండాశయాలు ఈస్ట్రోజెన్‌ను ఉత్పత్తి చేయలేనప్పుడు అకాల అండాశయ వైఫల్యం సంభవిస్తుంది. HRT లేదా హార్మోన్ రీప్లేస్‌మెంట్ థెరపీ అంటే, మీ అండాశయాలు ఉత్పత్తి చేయలేని ఈస్ట్రోజెన్ వంటి హార్మోన్లను మీకు అందించడం. HRT తీసుకోవడం మీ లైంగిక ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడంలో మరియు అండాశయ వైఫల్యం వచ్చే ప్రమాదాన్ని తగ్గించడంలో కూడా అద్భుతంగా పనిచేస్తుంది. గుండె వ్యాధి మరియు దీర్ఘకాలంలో ఆస్టియోపొరోసిస్. 
• కాల్షియం & విటమిన్ డి సప్లిమెంట్లు – అకాల రుతువిరతి లేదా అండాశయ వైఫల్యం ఉన్న మహిళలకు ఆస్టియోపొరోసిస్ వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది. అందువల్ల, POI వచ్చే ప్రమాదాన్ని ఆలస్యం చేయడానికి, 30 ఏళ్లు పైబడిన మహిళలందరూ ప్రతిరోజూ కాల్షియం మరియు విటమిన్ డి సప్లిమెంట్లను తీసుకోవాలని వైద్యులు సాధారణంగా సిఫార్సు చేస్తారు.
• ఇన్-విట్రో ఫెర్టిలైజేషన్ (IVF) – మీరు POIతో బాధపడుతూ గర్భం ధరించడానికి ప్రయత్నిస్తుంటే, మీ డాక్టర్ మీకు IVF చేయించుకోమని సలహా ఇస్తారు.
• చురుకుగా ఉండటం మరియు బరువును అదుపులో ఉంచుకోవడం – ఆరోగ్యకరమైన శరీర బరువును కాపాడుకోవడం మరియు వారానికి కనీసం 4 రోజులు వ్యాయామం చేయడం వల్ల గుండె జబ్బులు లేదా బోలు ఎముకల వ్యాధి వచ్చే ప్రమాదాన్ని ఆలస్యం చేయవచ్చు లేదా తగ్గించవచ్చు.