1068
कॉल बॅकची विनंती करा
संपर्क
1068
तरुणांमधील तणावाचा विरोधाभास: मानसिक आरोग्य आणि चांगल्या सवयींमध्ये संतुलन राखणे हेच हृदयविकार टाळण्याची गुरुकिल्ली कशी आहे
प्रकाशित तारीख: २४ जानेवारी २०२५
तणावासोबत यशस्वीपणे सहअस्तित्व साधण्यासाठी, तणावपूर्ण परिस्थितींचे व्यवस्थापन करण्यायोग्य आव्हानांमध्ये रूपांतर करणे आवश्यक असते. सर्वांगीण आरोग्यासाठी तणावाचे प्रभावी व्यवस्थापन अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
सर्वच ताण वाईट नसतो
तणाव ही एक शारीरिक प्रतिक्रिया आहे, ज्यामध्ये विविध क्रिया किंवा परिस्थितींशी जुळवून घेण्यासाठी ॲड्रेनालाईन आणि नॉरॲड्रेनालाईन सारख्या संप्रेरकांची निर्मिती होते. या जैविक प्रतिक्रियेमुळे नाडीचा वेग आणि रक्तदाब वाढतो, तसेच नैराश्य, चिंता आणि झोपेच्या समस्यांशी संबंधित मेंदूतील संप्रेरके सक्रिय होतात.
तणाव हा जीवनाचा एक अविभाज्य भाग आहे आणि वैद्यकीयदृष्ट्या त्याचे युस्ट्रेस (eustress) व डिस्ट्रेस (distress) असे वर्गीकरण केले जाते. युस्ट्रेस व्यक्तींना सक्षम बनवतो, झोप आणि दुरुस्ती यांसारख्या महत्त्वाच्या प्रक्रियांमध्ये व्यत्यय न आणता त्यांची कार्यक्षमता वाढवतो.
तणाव संतुलित करणे
नवीन माहितीनुसार, अतिरिक्त ताणामुळे झोपेत व्यत्यय, भूकेत बदल, उच्च रक्तदाब , चिडचिडेपणा, कार्यक्षमतेत घट आणि अल्सर, पोटाच्या समस्या, हृदयविकार, उच्च रक्तदाब, मधुमेह , लठ्ठपणा यांसारख्या विविध आरोग्य समस्यांचा धोका वाढू शकतो, आणि संभाव्यतः कर्करोगाचाही धोका संभवतो.
तणावाबरोबर जुळवून घ्यायला शिकणे आणि त्रासदायक परिस्थितींचे व्यवस्थापन करण्यायोग्य आव्हानांमध्ये रूपांतर करणे, यातच खरी गुरुकिल्ली आहे. हृदयरोग असलेल्या व्यक्तींना दुहेरी आव्हानाचा सामना करावा लागतो. पहिले म्हणजे, त्यांना त्यांच्या नोकरी, आर्थिक बाबी, कार्यप्रदर्शन आणि सामाजिक जीवनातील विद्यमान तणावांचा सामना करावा लागतो, जे त्यांच्या हृदयविकारास कारणीभूत ठरलेले असू शकतात. दुसरे म्हणजे, हृदयरोग असण्यामुळेच अतिरिक्त मर्यादा येतात.
संभाव्य समस्यांबद्दलची चिंता आणि बाहेर जेवायला जाणे किंवा लोकांशी मिसळणे यांसारख्या साध्या सुखांचा आनंद घेता न येणे, या गोष्टी त्यांच्या काळजीत भर घालू शकतात. थोडक्यात सांगायचे तर, हृदयरोग असण्यामुळे एखाद्या व्यक्तीचा जीवन अनुभव मूलभूतपणे बदलतो.
तणाव पूर्णपणे अदृश्य नसतो.
तणाव पूर्णपणे अदृश्य नसतो, आणि त्याचे मूल्यांकन करण्याचा एक सोपा मार्ग म्हणजे झोपेवर होणाऱ्या त्याच्या परिणामाचा विचार करणे. रुग्णांशी संवाद साधताना, मी अनेकदा त्यांच्या झोपेच्या सवयींबद्दल विचारतो. जर एखाद्याला चांगली झोप लागत नसेल, तो नियमितपणे झोपेच्या गोळ्या घेत असेल, किंवा आरामदायक पलंग आणि शांत वातावरण असूनही त्याला झोप लागण्यास अडचण येत असेल, तर हे एक स्पष्ट लक्षण आहे की तणावाचा त्यांच्यावर निरोगी पातळीच्या पलीकडे परिणाम होत आहे.
रात्रीची पाळी किंवा वारंवार होणारे लांब पल्ल्याचे विमान प्रवास यांसारख्या घटकांमुळे होणाऱ्या झोपेतील व्यत्ययांपेक्षा हे वेगळे आहे, ज्यामुळे हृदयाच्या समस्यांचा धोका देखील वाढू शकतो.
आपल्या अंतर्मनाचे व्यवस्थापन करा
तणावाचे प्रभावीपणे व्यवस्थापन करण्यासाठी केवळ बाह्य घटकांवर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी स्वतःच्या अंतरात्म्यावर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे. केवळ बाह्य उपायांवर अवलंबून राहिल्याने अपेक्षित परिणाम मिळतीलच असे नाही. योगासारख्या पद्धतींचा अवलंब करणे, जीवनातील अपेक्षा समजून घेणे आणि पर्याय व अपेक्षा यांच्यात संतुलन साधणे आवश्यक आहे.
एखादा आव्हानात्मक निर्णय घेताना अनेक पर्याय समोर असताना किंवा उपलब्ध संसाधने आणि अपेक्षा जुळत नसताना अनेकदा तणाव निर्माण होतो. व्यावसायिकांसाठी, अपेक्षा आणि उद्दिष्टे उपलब्ध संसाधनांशी जुळवून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. अपेक्षा उच्च असोत वा कमी, वास्तवाशी त्यांचा ताळमेळ साधणे हे तणाव कमी करण्याची गुरुकिल्ली आहे. दैनंदिन दिनचर्येत ध्यान आणि योगाचा समावेश केल्याने मानसिक स्पष्टता आणि समस्या सोडवण्याच्या कौशल्यात सुधारणा होण्यासही मदत होऊ शकते.
निष्कर्ष
येणाऱ्या पिढ्यांमधील हृदयरोगाचे प्रमाण कमी करायचे असेल, तर आपल्या तरुण पिढीमधील तणावाच्या विरोधाभासाच्या मूळ कारणाकडे लक्ष दिले पाहिजे. आपण तरुणांना तणावाचे व्यवस्थापन करण्यासाठी आणि संतुलित जीवनशैलीसाठी उपाययोजना व कौशल्ये दिली पाहिजेत, जेणेकरून त्यांच्यामध्ये लहानपणापासूनच खंबीर मनोबल विकसित होईल.
गरज पडेल तेव्हा त्यांना मानसिक आरोग्य तज्ञांची मदत मिळेल याचीही आपण खात्री केली पाहिजे – आरोग्याविषयी मोकळेपणाने चर्चा करणे ही एक सामान्य बाब बनली पाहिजे. हे साध्य करण्यासाठी, ज्यांनी तणावाचे सर्वांगीण पद्धतीने यशस्वीपणे व्यवस्थापन केले आहे त्यांच्याकडून आपण शिकले पाहिजे आणि ज्यांना गरज आहे त्यांच्यासाठी संसाधने उपलब्ध आहेत याची खात्री केली पाहिजे.
हा ब्लॉग ' मानसिक आरोग्याचा आपल्या हृदयाच्या स्थितीवर कसा परिणाम होऊ शकतो' या प्रसिद्धी पत्रकाच्या लेखातून रूपांतरित करण्यात आला आहे.
