अँटिबायोटिक्सचे दुष्परिणाम काय आहेत? ते घेतल्यावर तुम्ही काय केले पाहिजे?

विशिष्ट अँटिबायोटिक्सचे कोणते दुष्परिणाम आहेत ज्यांच्याकडे लक्ष दिले पाहिजे?

• टेट्रासायक्लिन्स - प्रकाशाप्रती त्वचेची संवेदनशीलता, ज्यामुळे प्रखर प्रकाशामुळे प्रतिक्रिया येतात.

• सिप्रोफ्लोक्सासीन आणि नॉरफ्लोक्सासीन सारखी फ्लोरोक्विनोलोन्स - सांधे, स्नायू आणि नसा यांना प्रभावित करणाऱ्या तीव्र वेदना. जर तुम्हाला कंडरा, स्नायू किंवा सांधेदुखी जाणवत असेल किंवा मुंग्या आल्यासारखे वाटत असेल, तर औषध घेणे थांबवा आणि ताबडतोब तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. फ्लोरोक्विनोलोन्समुळे हृदयामध्येही समस्या निर्माण होऊ शकतात, विशेषतः ज्या लोकांना झडपांच्या (valves) समस्या आहेत त्यांच्यासाठी.

• जेंटामायसिन, अॅमिकॅसिन किंवा स्ट्रेप्टोमायसिन सारखी अमिनोग्लायकोसाइड्स औषधे श्रवणशक्ती कमी होण्यासह श्रवणसंबंधित समस्या निर्माण करतात असे मानले जाते.

दुष्परिणाम जाणवल्यास मी अँटिबायोटिक्स घेणे थांबवावे का?

लक्षणे अत्यंत गंभीर असल्याशिवाय अँटिबायोटिक्स घेणे कधीही थांबवू नका आणि हा बदल करण्यापूर्वी तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घेणे उत्तम आहे. याचे कारण असे की, जेव्हा तुम्ही अँटिबायोटिक्स मध्येच थांबवता, तेव्हा त्यामुळे अँटिबायोटिक-प्रतिरोधक जीवाणूंच्या वाढीस चालना मिळून एक गंभीर समस्या निर्माण होते, ज्यावर उपचार करणे कठीण होईल.

औषधोपचाराच्या मध्यात स्वतःहून अँटिबायोटिक घेणे थांबवू नये, असा सल्ला मला का दिला जातो?

आपल्या माणसांप्रमाणेच, जीवाणूंमध्येही जनुकीय फरकांमुळे भिन्नता आढळते. त्यांची संख्याही खूप वेगाने वाढते. यामुळे एक मोठी समस्या निर्माण होते. जेव्हा तुम्ही फक्त काही दिवसांसाठी प्रतिजैविके घेता, तेव्हा सर्वात आधी तेच जीवाणू नष्ट होतात जे त्या प्रतिजैविकाला सर्वाधिक संवेदनशील असतात. जेव्हा तुम्ही औषधांचा संपूर्ण कोर्स पूर्ण करता, तेव्हा प्रतिजैविकामुळे जीवाणूंची संख्या इतकी कमी होते की, त्यांचे प्रतिजैविक-प्रतिरोधक असलेले उरलेले नातेवाईक वाढण्याची संधी मिळण्यापूर्वीच तुमची रोगप्रतिकारशक्ती त्यांना नष्ट करते.

जेव्हा तुम्ही अँटिबायोटिक्सचा कोर्स अर्धवट सोडून देता, तेव्हा जिवाणूंचा भार इतका जास्त असतो की केवळ रोगप्रतिकारशक्तीला तो हाताळणे शक्य होत नाही. यामुळे अँटिबायोटिक-प्रतिरोधक जिवाणूंना गुणाकार करण्याची आणि वाढण्याची संधी मिळते, ज्यामुळे ते तुमच्या रोगप्रतिकारशक्तीवर सतत मात करतात. हे धोकादायक आहे, कारण तुम्हाला एकतर अधिक तीव्र अँटिबायोटिक्स वापरावी लागतील, ज्यांचे दुष्परिणामही अधिक गंभीर असतील, किंवा तुम्ही त्या संसर्गातून पूर्णपणे बरे होऊ शकणार नाही.

तुमच्यामुळे कमी प्रतिकारशक्ती असलेल्या लोकांनाही संसर्ग पसरू शकतो आणि हे त्यांच्यासाठी जीवघेणे ठरू शकते.

मी स्वतः अँटिबायोटिक्स घेऊ शकतो का?

अँटिबायोटिक्स हा एकच उपाय आहे असे वाटत असल्याने, ते घेण्याचा मोह होतो. पण, ते खरोखर इतके सोपे नाही. अँटिबायोटिक्स गरजेनुसार आणि कारणानुसार, शरीराला सहन होईल अशा अचूक प्रमाणात, वयानुसार आणि कधीकधी तुमच्या वजनानुसार समायोजित करून दिली पाहिजेत. जर तुम्ही विषाणूजन्य संसर्गासाठी अँटिबायोटिक्स घेतली, तर तुम्हाला कोणताही परिणाम मिळत नाही आणि केवळ दुष्परिणामच होतात. तुमचा शेजारचा औषध विक्रेता तुमचा मित्र असला आणि तुम्ही मागितलेली कोणतीही गोष्ट देत असला तरीही, नेहमी तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या! तुम्ही केवळ स्वतःचीच नव्हे, तर तुमच्या सभोवतालच्या लोकांचीही मदत करत असाल.