1068
कॉल बॅकची विनंती करा
संपर्क
1068
फ्रॅक्स स्कोअरच्या माध्यमातून अस्थी घनता चाचण्यांचा वापर इष्टतम करणे
प्रकाशित: २७ फेब्रुवारी २०२३
हाडांचे फ्रॅक्चर ही एक वेदनादायक दुखापत आहे, जी तीव्र आघाताच्या अपघातांदरम्यान होऊ शकते. सामान्यतः, अपघातादरम्यान हाडावर पडणारे भौतिक बल हे हाडाच्या मूळ क्षमतेपेक्षा जास्त असते, ज्यामुळे हाड दबते किंवा तुटते.
वाढत्या वयानुसार हाड मोडण्याचा धोका वाढतो. याचे कारण असे की, वय वाढल्याने हाडे अधिक ठिसूळ होतात. ऑस्टिओपोरोसिससारखे आजार, जे हाडांची घनता आणि मजबुती कमी करतात, ते देखील हाड मोडण्याचा धोका वाढवू शकतात.
हाडांचे जीवशास्त्र
लहान मुले आणि किशोरवयीन मुलांची हाडे वाढत असतात आणि सुमारे २५ वर्षांच्या वयात ती सर्वाधिक घनतेपर्यंत पोहोचतात. त्यानंतर ही हाडांची घनता ५०-६० वर्षांपर्यंत तुलनेने स्थिर राहते, ज्यानंतर त्यात घट होऊ लागते. हाडांच्या मजबुतीमधील ही घट विशेषतः रजोनिवृत्तीनंतर महिलांमध्ये अधिक ठळकपणे दिसून येते, ज्यामुळे त्यांना हाडे मोडण्याचा धोका अधिक असतो.
मजबूत आणि लवचिक हाडे टिकवून ठेवण्यासाठी काय करणे आवश्यक आहे, याबद्दलच्या आपल्या समजात वैज्ञानिक संशोधनाने मोठे योगदान दिले आहे. आज अशी औषधे उपलब्ध आहेत, जी हाडांची झीज कमी करू शकतात आणि व्यक्तींमधील फ्रॅक्चरचा धोका कमी करू शकतात. तथापि, ही औषधे उपयुक्त ठरण्यासाठी, डॉक्टरांना रुग्णांमधील कमकुवत हाडे वेळेवर ओळखता आली पाहिजेत.
फ्रॅक्स स्कोअरची ओळख
संशोधनाच्या माहितीनुसार, ज्या व्यक्तींना एकदा फ्रॅक्चर झाले आहे, त्यांना भविष्यात पुन्हा फ्रॅक्चर होण्याचा धोका जास्त असतो. तथापि, प्रत्यक्षात, जगभरात दुसऱ्यांदा होणाऱ्या फ्रॅक्चरपैकी केवळ २०% फ्रॅक्चरच टाळले जातात. याचे कारण असे असू शकते की, रुग्णाच्या हाडांची घनता आणि फ्रॅक्चरचा धोका यांचा अंदाज घेण्यासाठी डॉक्टर जी बोन डेन्सिटी टेस्ट (BDT) वापरतात, ती महागडी आणि सहज उपलब्ध नसते. यामुळे उपचारात विलंब होऊ शकतो, कारण बहुतेक डॉक्टर बोन डेन्सिटी रिपोर्टशिवाय ऑस्टिओपोरोसिससारख्या हाडांच्या झीज होणाऱ्या आजारांवर उपचार सुरू करत नाहीत.
या आव्हानाचा सामना करण्यासाठी फ्रॅक्स स्कोअर उपयुक्त ठरू शकतो. फ्रॅक्स स्कोअर किंवा फ्रॅक्चर रिस्क असेसमेंट टूल (FRAX) ही एक अशी पद्धत आहे, जी डॉक्टर ऑस्टिओपोरोसिसमुळे होणाऱ्या फ्रॅक्चरचा धोका निश्चित करण्यासाठी बऱ्याच काळापासून वापरत आहेत. हे साधन व्यक्तीचे वय, वजन, लिंग, धूम्रपानाचा इतिहास, मद्यपानाचा इतिहास आणि फ्रॅक्चरचा इतिहास यांसारख्या घटकांचा विचार करून पुढील दशकात फ्रॅक्चर होण्याचा धोका दर्शवते.
हाडांच्या घनतेच्या चाचणीचा वापर अधिक प्रभावी करण्यासाठी फ्रॅक्स स्कोअरचा अधिक सक्रियपणे कसा वापर करता येईल, हे समजून घेण्यासाठी मेदांता येथील डॉक्टरांच्या एका चमूने संशोधन सुरू केले.
अभ्यास - फ्रॅक्स स्कोअरमुळे अस्थी घनता चाचणीचा वापर अधिक चांगल्या प्रकारे करता येतो का?
एका पूर्वलक्षी अभ्यासाद्वारे, टीमने मेदांताच्या ऑर्थोपेडिक वॉर्डमध्ये दाखल झालेल्या रुग्णांच्या हिप फ्रॅक्चर (FRAX-HF) आणि प्रमुख ऑस्टिओपोरोटिक फ्रॅक्चर (FRAX-MOF) साठीचे फ्रॅक्स स्कोअर तपासले.
त्यानंतर डॉक्टरांनी गुणांची एक विशिष्ट श्रेणी सुचवली आणि पुढील गृहितके मांडली:
- उच्च मर्यादेपलीकडील गुण:
जर रुग्णाचा फ्रॅक्स स्कोअर निर्धारित उच्च मर्यादेपेक्षा जास्त असेल, तर महागड्या अस्थी घनता चाचणीचा आधार न घेताही रुग्णाच्या कमकुवत हाडांवर उपचार केले जाऊ शकतात. - किमान मर्यादेपेक्षा कमी गुण:
जर स्कोअर दिलेल्या मर्यादेपेक्षा कमी असेल, तर फ्रॅक्चरचा धोका कमी असतो आणि पुढील तपासणी टाळता येते. अशा प्रकरणांमध्ये आहारात बदल आणि व्यायामाचा सल्ला दिला जातो. - मध्यम श्रेणीतील गुण:
ज्यांचा स्कोअर निर्धारित श्रेणीमध्ये येतो, त्यांच्यासाठी अस्थी घनता चाचणी विहित केली जाते.
अभ्यासाच्या निष्कर्षांनी हे गृहीतक सिद्ध केले की, ज्या रुग्णांचा FRAX-HF स्कोअर 0.3 पेक्षा कमी किंवा FRAX-MOF स्कोअर 2 पेक्षा कमी होता, त्यांना फ्रॅक्चरचा धोका कमी होता. याउलट, FRAX-HF स्कोअर 3.5 पेक्षा जास्त किंवा FRAX-MOF स्कोअर 10.5 पेक्षा जास्त असणे, हे हाडांच्या घनतेची चाचणी न करता उपचार सुरू करण्यासाठी पुरेसे जास्त होते.
अशाप्रकारे, टीमला एका महागड्या अस्थी घनता चाचणीचा वापर केवळ खरोखर आवश्यक असलेल्या प्रकरणांपुरता मर्यादित ठेवून, तिचा इष्टतम वापर करणे शक्य झाले. यामुळे रुग्णांसाठी केवळ खर्च-कार्यक्षमताच सुनिश्चित होत नाही, तर ज्या भागांमध्ये अस्थी घनता चाचण्या उपलब्ध नाहीत, तेथे उपचार करणेही सुलभ होते.
तुमच्या स्वतःच्या फ्रॅक्स स्कोअरचे विश्लेषण करणे
तुमचा फ्रॅक्स स्कोअर मोजणे सोपे आहे आणि ते घरी स्वतंत्रपणे करता येते. म्हणून, या जागतिक ऑस्टिओपोरोसिस दिनानिमित्त, तुमचा फ्रॅक्स स्कोअर ऑनलाइन मोजून पाहण्यास सुरुवात करा.
तुमची माहिती भरल्यानंतर, जर तुमचा मोठ्या ऑस्टिओपोरोटिक फ्रॅक्चरसाठीचा फ्रॅक्स स्कोअर (FRAX-MOF) २ पेक्षा कमी आणि हिप फ्रॅक्चरसाठीचा फ्रॅक्स स्कोअर (FRAX-HF) ०.३ पेक्षा कमी असेल, तर तुम्हाला फ्रॅक्चरचा धोका कमी असतो. याउलट, जर तुमचा FRAX-MOF १०.५ पेक्षा जास्त किंवा FRAX-HF ३.५ पेक्षा जास्त असेल, तर तुम्हाला फ्रॅक्चरचा धोका जास्त असतो. हाडांची झीज कमी करण्यास आणि फ्रॅक्चरचा धोका कमी करण्यास मदत करणाऱ्या अँटी-ऑस्टिओपोरोसिस औषधांवर चर्चा करण्यासाठी एंडोक्राइनोलॉजिस्टना भेटण्याचा सल्ला दिला जातो.
या टप्प्यावर, तुम्ही पडणार नाही याची काळजी घेणे महत्त्वाचे आहे. बहुतेक फ्रॅक्चर्स घरातच होतात, विशेषतः बाथरूममध्ये, पलंगाजवळ आणि जिन्यावर. तुमच्या आहारात शिफारस केलेल्या प्रमाणात कॅल्शियम, प्रथिने आणि व्हिटॅमिन डी घेऊन तुमच्या हाडांची काळजी घेणे देखील महत्त्वाचे आहे. धूम्रपान आणि मद्यपान टाळा आणि दररोज चालून पुरेसा व्यायाम करा.
आणि शेवटी, हे लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे की तुम्ही या साधनाच्या आधारावर नेहमीच निश्चित निर्णय घेऊ शकालच असे नाही. अस्थिरोग तज्ञांना भेटण्याचा सल्ला दिला जातो, विशेषतः जर तुमचा FRAX-MOF 2 ते 10.5 च्या दरम्यान आणि FRAX-HF 0.3 ते 3.5 च्या दरम्यान असेल, कारण अशा प्रकरणांमध्ये ते तुम्हाला हाडांच्या घनतेची चाचणी करण्यास सांगू शकतात.
