1068
कॉल बॅकची विनंती करा
संपर्क
1068
गैरसमज दूर: सौंदर्य आणि रोगप्रतिकारशक्ती टिकवण्यासाठी फक्त आरोग्यदायी आहारावर लक्ष केंद्रित करा
प्रकाशित: ७ ऑगस्ट २०२४
एखाद्या व्यक्तीचे बाह्य सौंदर्य टिकवण्यासाठी चमकदार केस, मजबूत नखे आणि तेजस्वी त्वचा यांसारख्या काही गोष्टींची पूर्तता होणे आवश्यक असते, आणि यासाठी उत्तम आहाराचे महत्त्व कमी लेखता कामा नये. अन्नातून भरपूर नैसर्गिक पोषक तत्वे मिळतात, ज्यांचा उपयोग लोक हजारो वर्षांपासून आपले आंतरिक सौंदर्य टिकवण्यासाठी करत आले आहेत. उदाहरणार्थ, त्वचेला आर्द्रता देण्यासाठी मध, रोझमेरी, रोझहिप, ॲव्होकॅडो किंवा ऑलिव्ह यांचा वापर केला जातो. कालांतराने यांचे सेवन केल्यास तुमच्या त्वचेवरही असेच परिणाम दिसून येतील.
निरोगी आहाराचा आणखी एक पैलू म्हणजे त्यामुळे आपली रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत होण्यास मिळणारे फायदे.
रोगप्रतिकारक पेशींसह सर्व पेशींच्या निरोगी कार्यासाठी आपल्या आहारात पुरेशी पोषक तत्वे समाविष्ट करणे आवश्यक आहे. विशिष्ट आहार पद्धती शरीराची सूक्ष्मजंतूंच्या हल्ल्यांना आणि अतिरिक्त दाहाला तोंड देण्याची क्षमता अधिक चांगल्या प्रकारे वाढवू शकतात, परंतु कोणताही एक विशिष्ट अन्नपदार्थ विशेष संरक्षण देऊ शकत नाही. शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती प्रत्येक कार्यात्मक स्तरावर अनेक सूक्ष्म पोषक तत्वांच्या पुरवठ्यावर अवलंबून असते. उदाहरणार्थ, व्हिटॅमिन सी, व्हिटॅमिन डी, झिंक, सेलेनियम, लोह आणि प्रथिने (ग्लूटामिन या अमिनो आम्लासह) यांसारखी पोषक तत्वे रोगप्रतिकारक पेशींच्या वाढीसाठी आणि कार्यासाठी महत्त्वपूर्ण असल्याचे मानले जाते.
आरोग्यदायी अन्न आणि त्याचे परिणाम :
काही अन्नगट रोगप्रतिकारशक्ती आणि त्वचेसाठी अधिक फायदेशीर ठरतात. आपल्या त्वचेच्या आणि रोगप्रतिकारशक्तीच्या आरोग्यासाठी अत्यंत आवश्यक असलेल्या अन्नपदार्थांची यादी येथे दिली आहे.
प्रथिने :
प्रथिने आपल्या रोगप्रतिकारक पेशी, त्वचा, केस आणि नखांचे मूलभूत घटक आहेत. त्वचा आणि केसांसाठी, केराटिन, कोलेजन आणि इलास्टिन यांसारखी प्रथिने सुरकुत्यांशी लढण्यास, त्यांना मजबूत करण्यास आणि लवचिकता देण्यास मदत करतात. प्रथिनांची कमतरता कालांतराने त्वचा, केस आणि नखांवर दिसून येते. याशिवाय, गंभीर भाजणे किंवा जखमा बऱ्या करण्यासाठी देखील प्रथिने आवश्यक असतात. कठोर प्रशिक्षण घेणाऱ्या खेळाडूंना प्रथिनांची जास्त गरज असते, कारण शरीराला झालेले नुकसान दुरुस्त करण्यासाठी अतिरिक्त प्रथिनांची आवश्यकता असते.
रोगप्रतिकारशक्तीचे नियमन करण्यासाठी आर्जिनिन, ग्लुटामाइन आणि सिस्टीन ही अमिनो आम्ले विशेषतः महत्त्वाची आहेत. संसर्ग, विषाणू आणि रोगांचा सामना करण्यासाठी पुरेशा प्रमाणात सायटोकाइन्स, लिम्फोसाइट्स आणि मॅक्रोफेजेसच्या निर्मितीशी अमिनो आम्ले संबंधित आहेत.
मांस, चिकन, मासे, कडधान्ये, अंडी आणि दुग्धजन्य पदार्थ खाऊन प्रथिने वाढवता येतात.
आवश्यक चरबी
आपल्या शरीराला ओमेगा-३ आणि ओमेगा-६ सारख्या आवश्यक फॅट्सची गरज असते. यांचे पुरेसे सेवन केल्यास कोरड्या, खाज सुटणाऱ्या टाळूला किंवा त्वचेला आराम मिळण्यास मदत होऊ शकते. ओमेगा-३ आणि ओमेगा-६ हे दोन्ही फॅट्स प्रोस्टाग्लँडिन्स नावाच्या हार्मोनसारख्या पदार्थांच्या निर्मितीसाठी जबाबदार असतात, जे नंतर शरीरातील प्रतिकारशक्ती आणि दाह (सूज) यावर परिणाम करणाऱ्या इतर पदार्थांमध्ये रूपांतरित होतात. ओमेगा-३ फॅट्स दाह कमी करणे, रोगप्रतिकारक प्रतिसाद आणि रक्त गोठणे यांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात. ओमेगा-६ फॅट्स निरोगी त्वचेसाठी आवश्यक आहेत आणि काही लोकांमध्ये, पण सर्वांमध्ये नाही, त्वचारोग (डर्माटायटिस) आणि सोरायसिसमध्ये सुधारणा झाल्याचे आढळून आले आहे. तथापि, जास्त प्रमाणात सेवन केल्यास दाह आणि ऍलर्जीची प्रतिक्रिया होऊ शकते. त्यामुळे आपल्याला दोन्ही प्रकारच्या फॅट्समध्ये संतुलन राखणे आवश्यक आहे.
काही मासे, विशेषतः सॅल्मन, सार्डिन आणि ट्यूना यांसारखे तेलकट मासे खाल्ल्याने आपल्याला चांगल्या संतुलनासाठी ओमेगा-३ मिळतात. तेलकट माशांमधून लाँग-चेन ओमेगा-३, म्हणजेच ईपीए, डीएचए आणि डीपीए मिळतात. याव्यतिरिक्त, जवसाचे तेल (फ्लॅक्ससीड ऑइल) हा ओमेगा-३ फॅटचा आणखी एक समृद्ध स्रोत आहे.
प्रीबायोटिक्स:
आपल्या आतड्यातील मायक्रोबायोम, जे आपल्याला संसर्गापासून वाचवते, ते प्रीबायोटिक्समुळे निरोगी राहते. हे फायबरयुक्त अन्नपदार्थ आहेत, विशेषतः इन्युलिन फायबर. त्यामुळे आपल्या आहारात प्रीबायोटिक्सचा समावेश केल्याने प्रोबायोटिक्सची वाढ होण्यास मदत होते.
प्रीबायोटिक्सचे उत्कृष्ट स्त्रोत म्हणजे जेरुसलेम आर्टिचोक, हिरवी केळी किंवा प्लांटन, जिकामाचे मूळ आणि शतावरी.
प्रॉबायोटिक:
प्रोबायोटिक्स हा अन्नपदार्थांचा एक गट आहे जो आपल्या आतड्यांना निरोगी ठेवतो. निरोगी आतड्यांमुळे रोगप्रतिकारक पेशी अधिक निरोगी राहतात, त्वचा उजळ आणि चमकदार होते व केस निरोगी राहतात. हे जीवाणू संसर्ग निर्माण करणाऱ्या रोगजंतूंशी आणि विषारी घटकांशी लढतात, त्यामुळे मजबूत रोगप्रतिकारशक्ती निर्माण होण्यास मदत होते.
प्रोबायोटिक्स केफिर, दही, चीज इत्यादींसारख्या आंबवलेल्या पदार्थांमध्ये आढळतात.
व्हिटॅमिन सी समृद्ध अन्न:
व्हिटॅमिन सी हे रोगप्रतिकारशक्ती वाढवणारे एक सुप्रसिद्ध घटक आहे. एका अभ्यासात असे आढळून आले की, ज्या वृद्ध व्यक्तींनी महिनाभर दररोज किवीसारख्या व्हिटॅमिन सी-समृद्ध फळांचे सेवन केले, त्यांच्या श्वसनमार्गाच्या वरच्या भागातील संसर्गाच्या लक्षणांची तीव्रता आणि स्वरूप यामध्ये लक्षणीय घट दिसून आली.
व्हिटॅमिन सी अत्यावश्यक आहे आणि शरीराच्या बाह्य संरचनेला आधार देणाऱ्या कोलेजनच्या निर्मितीमध्ये मुख्य भूमिका बजावते. कोलेजन हे त्वचेखाली असलेले तंतुमय ऊतक आहे, जे त्वचेला आधार आणि आकार देऊन तिला टवटवीतपणा देते. जसजसे वय वाढते, तसतसे त्वचेतील कोलेजनचे प्रमाणही कमी होते, जे व्हिटॅमिन सी युक्त पदार्थांचे भरपूर सेवन करून लांबवता येते.
रस आणि स्मूदींऐवजी नैसर्गिक फळे, जसे की संत्री, ब्रोकोली, किवी किंवा खरबूज यांमधून व्हिटॅमिन सी मिळवणे अधिक चांगले आहे.
अँटीऑक्सिडंट्स:
बेरी, गाजर आणि पालक यांसारख्या रंगीबेरंगी फळे आणि भाज्यांमध्ये अँटिऑक्सिडंट्स असतात. हे ऑक्सिडेटिव्ह स्ट्रेसपासून संरक्षण करण्यास मदत करतात, ज्यामुळे रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत होते.
चहासारख्या पेयांमध्ये फ्लेव्होनॉइड्स असतात, जे एक प्रकारचे अँटिऑक्सिडंट आहेत. कॅरोटीनॉइड्स आणि फ्लेव्होनॉइड्स दोन्ही त्वचेचे अतिनील किरणांमुळे होणाऱ्या नुकसानापासून संरक्षण करतात आणि आपल्या त्वचेतील आर्द्रता व स्थिती सुधारू शकतात.
पाणी आणि द्रव पदार्थ:
त्वचा, केस आणि नखे सुस्थितीत ठेवण्यासाठी भरपूर पाणी पिणे आवश्यक आहे. या द्रवांमुळे रक्ताभिसरण आणि पोषक तत्वांचा पुरवठा वाढण्यास मदत होते, ज्यामुळे शरीरातील विषारी पदार्थ आणि जंतुसंसर्ग बाहेर टाकण्यासाठी शरीराला अतिरिक्त मदत मिळते.
भरपूर पाण्यासोबतच काही कप काळा, हिरवा किंवा पांढरा चहा, एक ग्लास रेड वाईन आणि एक कप गरम कोको हे द्रवपदार्थ आणि अँटिऑक्सिडंट्स या दोन्हींचे उत्तम स्रोत असू शकतात.
इतर घटकः
त्वचेचे आरोग्य आणि रोगप्रतिकारशक्ती टिकवून ठेवण्यात आरोग्याची भूमिका सर्वात महत्त्वाची असते, पण ते एकटेच लढणारे नसते. सर्वांगीण सुधारणेसाठी इतर घटकांचीही काळजी घेतली पाहिजे.
जीवनशैलीतील सुधारणा:
आपली रोगप्रतिकारशक्ती तसेच त्वचेचे आरोग्य हे आपल्या जीवनशैलीच्या निवडींवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून असते. मद्यपानावर मर्यादा घालणे, तसेच धूम्रपान आणि अमली पदार्थांचे सेवन सोडणे अत्यावश्यक आहे. यामुळे आपल्या यकृत, फुफ्फुसे आणि हृदय या अवयवांचे अपरिवर्तनीय नुकसान होऊ शकते, जे शरीराच्या कार्यासाठी आवश्यक असलेले अत्यंत महत्त्वाचे अवयव आहेत.
झोप:
आपल्या शरीराला संसर्गाशी लढण्यासाठी दररोज रात्री किमान सात ते आठ तास चांगल्या झोपेची आवश्यकता असते. डोळ्यांखालील सूज, काळी वर्तुळे इत्यादी समस्यांसाठीही रात्रीची चांगली झोप आवश्यक असते, म्हणूनच तिला “ब्युटी स्लीप” (सौंदर्यवर्धक झोप) म्हटले जाते.
ताण:
दिवसभर तणावपूर्ण वातावरणात राहिल्याने शरीरात कॉर्टिसोलची पातळी वाढते. हे तणाव संप्रेरक हृदयाचे ठोके, रक्तदाब इत्यादी वाढवतात, ज्यामुळे आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. म्हणूनच, या समस्येवर मात करण्यासाठी ध्यान करणे आवश्यक आहे. दिवसातून फक्त पाच मिनिटे मार्गदर्शित ध्यान केल्यानेही आश्चर्यकारक परिणाम दिसू शकतात. जर तुम्हाला असे करणे शक्य नसेल, तर फक्त शांत बसून आपल्या श्वासावर लक्ष केंद्रित केल्यानेही मदत होऊ शकते. ध्यान केल्याने तणाव आणि चिंतेमुळे वाढलेले हृदयाचे ठोके आणि रक्तदाब कमी होण्यास मदत होते.
व्यायाम:
व्यायामामुळे तुमच्या शरीरातील रक्ताभिसरण वाढते, ज्यामुळे शरीराला जंतूंशी लढण्यास अधिक चांगल्या प्रकारे मदत होते आणि त्वचा चमकदार होऊन केसांची वाढही चांगली होते. साधारणपणे दिवसातून किमान १० मिनिटे, शक्यतो ३० मिनिटे व्यायाम करण्याची शिफारस केली जाते आणि त्यात कार्डिओ व स्ट्रेंथ ट्रेनिंग या दोन्हींचा समावेश असावा.
निष्कर्ष:
दृष्टिकोन हाच सर्वस्व आहे, कारण सकारात्मक मानसिकता तुमच्या आरोग्य आणि सुस्थितीच्या प्रवासात एक महत्त्वपूर्ण बदल घडवून आणू शकते. संशोधनातून असे दिसून आले आहे की, सकारात्मक विचारांमुळे संसर्गाला प्रतिकार करण्याची क्षमता वाढते आणि त्यामुळे तणाव व दाह यांवर मात करता येते. सकारात्मक विचार तुमच्या चेहऱ्यावरील 'चिंतेच्या रेषा' किंवा सुरकुत्या टाळण्यासही मदत करतात!
