1068
कॉल बॅकची विनंती करा
संपर्क
1068
उन्हाळ्यानंतर हायड्रेशन: ऋतू बदलताना हायड्रेशन योग्य प्रमाणात कसे टिकवून ठेवावे
Published on: May 27, 2024
ऋतू बदलताना, विशेषतः हवामान गरम होत असताना, शरीरात पाण्याची पातळी योग्य राखणे अत्यंत आवश्यक आहे. पाण्याशिवाय पेशी कार्य करू शकत नाहीत, त्यामुळे माणूस पाण्याशिवाय काही दिवसही जगू शकत नाही. पण दुर्दैवाने, बरेच लोक पुरेसे पाणी पीत नाहीत, ज्यामुळे दीर्घकाळ टिकणारी पाण्याची कमतरता (क्रॉनिक डिहायड्रेशन) होऊ शकते.
तुमच्या शरीराला कार्यरत राहण्यासाठी नेहमी हायड्रेटेड (पाणीदार) असणे आवश्यक आहे, आणि जर तुम्हाला वाटत असेल की तुमच्या शरीरात पुरेसे पाणी नाही, तर पाणी पिण्यासोबतच फळे खाणे आणि तोंडावाटे पुनर्जलीकरण उपचार घेणे हे तुमच्यासाठी आवश्यक असलेले त्वरित उपाय ठरू शकतात!
कमी पाणी प्यायल्याने पचनक्रिया, रोगप्रतिकारशक्ती आणि शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवणे यांसारख्या अनेक शारीरिक प्रक्रियांवर परिणाम होऊ शकतो, म्हणून पाणी पिण्याकडे कधीही दुर्लक्ष करू नका आणि स्वतःला निरोगी ठेवा. डिहायड्रेशन टाळल्याने ऋतू बदलांदरम्यान अनेकांना जाणवणारी डोकेदुखी आणि थकवा यांपासून सुटका मिळण्यासही मदत होऊ शकते!
ऋतू बदलताना शरीरातील पाण्याची पातळी टिकवून ठेवण्याचे सर्वोत्तम उपाय
३. पुरेसे पाणी प्या
शरीरातील पाण्याची पातळी टिकवून ठेवण्याचा आणि कमी झालेल्या द्रवांची भरपाई करण्याचा सर्वात प्रभावी मार्ग म्हणजे सहसा पाणी पिणे. पाण्यामध्ये कोणतीही अतिरिक्त साखर किंवा कॅलरीज नसतात, ज्यामुळे ते दिवसभर पिण्यासाठी एक उत्तम पेय ठरते. हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की, अनुवांशिकतेसह विविध परिस्थितींमुळे, काही लोकांच्या शरीरातून इतरांपेक्षा घामाद्वारे जास्त मीठ कमी होते. जर तुम्हाला ऋतू बदलताना वारंवार स्नायूंचे पेटके येत असतील आणि डिहायड्रेशनचे परिणाम वारंवार जाणवत असतील, तर तुम्ही त्यापैकी एक असू शकता.
अशा परिस्थितीत, तुम्हाला पाणी पिण्याचे प्रमाण वाढवणे आणि शरीरातील द्रव व क्षारांची कमतरता भरून काढण्याची काळजी घेणे आवश्यक आहे.
२. तोंडी पुनर्जलीकरण द्रावण घ्या
शरीरातील पाण्याची कमतरता टाळण्याचा एक चांगला उपाय म्हणजे इलेक्ट्रोलाइट्स असलेली पेये पिणे. यामध्ये सोडियम, पोटॅशियम आणि मॅग्नेशियम यांसारखी आवश्यक खनिजे समाविष्ट आहेत, जी शरीरातील द्रवपदार्थ वेगाने भरून काढण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहेत. व्यायाम केल्यानंतर किंवा उष्ण दिवशी, गमावलेले द्रवपदार्थ आणि इलेक्ट्रोलाइट्स भरून काढण्यासाठी केवळ पाणी पुरेसे नसू शकते, विशेषतः जर तुम्हाला खूप घाम येत असेल. म्हणूनच इलेक्ट्रोलाइट पावडर हा इलेक्ट्रोलाइट्स पटकन पूर्ववत करण्याचा एक सोपा मार्ग आहे, कारण ती पाण्यात मिसळून एक ताजेतवाने पेय बनवता येते.
शरीरातील पाण्याचे योग्य प्रमाण राखण्यासाठी आणि लवकर बरे होण्यासाठी, या पावडरमध्ये अनेकदा इलेक्ट्रोलाइट्स तसेच जीवनसत्त्वे आणि खनिजे यांसारख्या अतिरिक्त पोषक तत्वांचे मिश्रण असते. तथापि, इलेक्ट्रोलाइट्सचे जास्त प्रमाणात सेवन करणे धोकादायक असू शकते, म्हणून, सुचवलेल्या प्रमाणाचे पालन करणे महत्त्वाचे आहे.
ही पुनर्जलीकरण पेये महाग असू शकतात, जरी ती शरीरातील कमी झालेले द्रव आणि इलेक्ट्रोलाइट्स पुन्हा भरण्यास मदत करतात आणि सोयीचीही ठरू शकतात. सुदैवाने, तुम्ही तुमचे स्वतःचे पेय तयार करण्यासाठी घरातील सामान्य वस्तू वापरू शकता. एक लिटर पाणी, सहा सपाट चमचे साखर (१ चमचा = ५ ग्रॅम) आणि अर्धा चमचा मीठ घ्या, आणि हे सर्व एका मोठ्या भांड्यात घालून मीठ आणि साखर विरघळेपर्यंत फेटून घ्या.
३. स्पोर्ट्स ड्रिंक्सचा वापर करा
स्पोर्ट्स ड्रिंक्समध्ये इलेक्ट्रोलाइट्स आणि पाणी यांसारखे घटक समाविष्ट असतात, आणि उष्ण हवामानात किंवा जोरदार व्यायामादरम्यान, ही पेये पाण्याप्रमाणेच तुम्हाला हायड्रेटेड राहण्यास मदत करू शकतात. हे लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे की काही स्पोर्ट्स ड्रिंक्स तुमच्या सामान्य आरोग्यासाठी चांगले नसतील, कारण त्यांमध्ये कॅलरीज, अतिरिक्त साखर किंवा कृत्रिम गोडवा जास्त प्रमाणात असतो, आणि म्हणूनच, डिहायड्रेशनसाठी स्पोर्ट्स ड्रिंक्स निवडताना, त्यातील घटकांकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.
४. फळे खा
फळे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण टिकवून ठेवण्याचा एक उत्तम स्रोत आहेत, कारण त्यांमध्ये ८०-९९% पाणी असते आणि बेरी, खरबूज, द्राक्षे व संत्री यांसारख्या फळांमध्ये पाण्याचे प्रमाण सर्वाधिक असते. जर तुम्हाला डिहायड्रेशनसाठी पेये वापरायची नसतील, तर नियमितपणे ही फळे आणि काही भाज्या खाल्ल्याने तुम्हाला डिहायड्रेशनचा सामना करण्यास मदत होऊ शकते. पटकन आणि सहज उपलब्ध होण्यासाठी तुमच्या रेफ्रिजरेटरमध्ये टरबूजाचे तुकडे ठेवा आणि विविध प्रकारच्या ताज्या फळांचा साठा करून ठेवा, कारण काही विशिष्ट परिस्थितीत, गोठवलेली फळे आणि भाज्या ताज्या फळांपेक्षाही अधिक पौष्टिक असतात.
ताजा फळे आणि भाज्या तुमच्या ताटात यायला अनेक दिवस किंवा आठवडेही लागू शकतात, त्यामुळे त्या काळात ऑक्सिडेशनमुळे त्यातील पोषक तत्वे कमी होऊ शकतात. याउलट, गोठवलेली फळे आणि भाज्या काढल्यानंतर लगेचच गोठवल्या जातात, ज्यामुळे त्यातील बहुतांश पोषक तत्वे टिकून राहतात. तुमच्या आवडीची ताजी किंवा गोठवलेली फळे आणि भाज्या दूध किंवा दह्यासोबत एकत्र करून तुमच्या आवडीची पोषक आणि शरीराला पाणी देणारी स्मूदी बनवून पहा.
तुम्हाला डिहायड्रेशन झाले आहे हे ओळखा आणि खबरदारी घ्या.
१. गडद रंगाची लघवी
जर तुमच्या शरीराला पुरेसे पाणी मिळत नसेल, तर तुम्हाला नियमितपणे लघवी होणार नाही आणि तुमच्या लघवीचा रंग गडद असेल. खरं तर, तुमच्या शरीरात पाण्याची कमतरता आहे की नाही हे जाणून घेण्याचा एक उपयुक्त मार्ग म्हणजे तुमच्या लघवीचा रंग पाहणे. गडद रंगाची लघवी हे या गोष्टीचे लक्षण असू शकते की, मूत्रपिंडांना पाणी बाहेर टाकण्याची संधी देण्याऐवजी तुमचे शरीर जास्त पाणी साठवून ठेवत आहे. युरिया आणि मीठ यांसारखे शरीरातील टाकाऊ पदार्थ लघवीमध्ये सांद्रित झाल्यामुळे लघवीचा रंग गडद होतो.
२. चक्कर येणे
जर तुमच्या शरीरात पाण्याची कमतरता असेल, तर तुम्हाला चक्कर येऊ शकते आणि डोके हलके वाटू शकते, विशेषतः उभे राहिल्यावर, कारण निर्जलीकरणामुळे ऑर्थोस्टॅटिक हायपोटेन्शन होऊ शकते. वृद्ध व्यक्तींना याचा अनुभव येण्याची शक्यता जास्त असते कारण त्यांच्यामध्ये हायपोव्होलेमिया म्हणजेच रक्ताचे प्रमाण कमी असण्याची शक्यता अधिक असते आणि परिणामी, त्यांच्या शरीरातील पाणी वेगाने कमी होते.
४. धडधडणे
हृदयाची धडधड, म्हणजेच हृदय ठणकत असल्याची किंवा अनियमितपणे धडधडत असल्याची भावना, ही शरीरात पाण्याची कमतरता (डिहायड्रेशन) असल्यास होऊ शकते, कारण डिहायड्रेशनचा तुमच्या संपूर्ण आरोग्यावर, ज्यात हृदयाच्या आरोग्याचाही समावेश आहे, वाईट परिणाम होतो. ही प्रक्रिया कमी कार्डियाक आउटपुटमुळे घडते, म्हणजेच हृदय दर मिनिटाला बाहेर पंप करत असलेल्या रक्ताचे प्रमाण.
4 थकवा
निर्जलीकरणामुळे तुम्हाला नेहमीपेक्षा जास्त थकवा जाणवू शकतो, आणि याचे कारण असे आहे की निर्जलीकरणाचा परिणाम झोप आणि जागृतावस्था यांसह आरोग्याच्या सर्व घटकांवर होतो.
५. कोरडी त्वचा आणि फाटलेले ओठ
कोरडे ओठ आणि त्वचा, तसेच त्वचेचा कोमलपणा कमी होणे, ही निर्जलीकरणाची सर्वात सामान्य लक्षणे आहेत, परंतु तुम्ही हे देखील लक्षात ठेवले पाहिजे की फाटलेले ओठ आणि कोरडी त्वचा ही इतर अनेक वैद्यकीय समस्यांची लक्षणे असू शकतात. योग्य निदान करून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे, विशेषतः जर तुम्हाला आवश्यक असलेले शिफारस केलेले दैनंदिन पाणी प्यायल्यानंतरही ही लक्षणे जाणवत असतील.
निर्जलीकरण टाळण्यासाठी जेवणापूर्वी पाणी प्या.
कामाच्या वेळी लक्ष विचलित होऊन पाण्याची बाटली प्यायला विसरणे सोपे आहे, परंतु सकाळी आणि प्रत्येक जेवणापूर्वी शरीरात पाण्याची पातळी योग्य राखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जर तुम्हाला डिहायड्रेशनची समस्या असेल, तर प्रत्येक जेवणापूर्वी आणि नाश्त्यापूर्वी एक ग्लास, तसेच सकाळी दोन ग्लास पाणी पिणे तुमच्यासाठी सर्वोत्तम ठरेल.
ज्यांनी सकाळी पाणी प्यायले, त्यांच्या रक्तदाबातही घट दिसून आली, कारण त्यामुळे मूत्रपिंडाचे कार्य आणि शरीरातील अतिरिक्त मीठ बाहेर टाकण्याची त्याची क्षमता सुधारली. शिवाय, रक्ताभिसरण वाढल्यामुळे, अतिरिक्त पाण्यामुळे शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवण्यासही मदत झाली असावी.
अंतिम शेरा
आपले आरोग्य टिकवून ठेवण्यासाठी शरीरात पुरेसे पाणी असणे खूप आवश्यक आहे, विशेषतः ऋतू बदलाच्या काळात जेव्हा आपले शरीर पटकन जुळवून घेऊ शकत नाही. जर आपल्या शरीरात पुरेसे द्रवपदार्थ नसतील, तर शरीरात पाण्याची कमतरता (डिहायड्रेशन) होऊ शकते आणि शरीर सामान्यपणे कार्य करण्यास असमर्थ होऊ शकते. डिहायड्रेशन किरकोळ, मध्यम किंवा गंभीर असू शकते आणि आपल्या शरीरात द्रवपदार्थाची किती कमतरता आहे यावर आपण किती डिहायड्रेटेड आहात हे ठरते.
