न्यूमोनिया आणि फ्लूने ग्रस्त असलेल्या वृद्ध व्यक्तींची काळजी कशी घ्यावी
प्रकाशित तारीख: १० नोव्हेंबर २०२३
इन्फ्लूएंझा विषाणूमुळे होणारी सर्दी किंवा फ्लू एका सामान्य निरोगी व्यक्तीला दोन-तीन दिवस किंवा आठवडाभर आजारी पडून विश्रांती घेण्यास भाग पाडू शकते. ६५ वर्षांपेक्षा जास्त वय असलेल्या आणि रोगप्रतिकारशक्ती कमकुवत असलेल्या व्यक्तीमध्ये, फ्लूमुळे मधुमेह, दमा, हृदयरोग किंवा इतर दाहक आजारांसारख्या आधीपासून असलेल्या आरोग्य समस्या अधिक गंभीर होऊ शकतात आणि निर्जलीकरण, कानाचा किंवा सायनुसायटिसचा संसर्ग, तसेच फुफ्फुसांचा संसर्ग होऊन जिवाणूजन्य किंवा विषाणूजन्य न्यूमोनिया होण्यासारख्या गंभीर गुंतागुंती निर्माण होऊ शकतात.
फुफ्फुसाच्या संसर्गात किंवा न्यूमोनियामध्ये, फुफ्फुसातील हवेच्या पिशव्या (अल्व्हिओलाय) पू किंवा द्रवाने भरतात, ज्यामुळे वृद्ध रुग्णाला रक्तप्रवाहात पोहोचण्यासाठी पुरेसा ऑक्सिजन श्वासाद्वारे घेणे विशेषतः कठीण होते. या टप्प्यावर, न्यूमोनियाची लक्षणे सौम्य असू शकतात आणि या स्थितीला 'वॉकिंग न्यूमोनिया' म्हणतात, जो जिवाणू किंवा विषाणूमुळे झाल्यास सामान्यतः संसर्गजन्य असतो.
फ्लूची सामान्य लक्षणे

'वॉकिंग न्यूमोनिया'ची लक्षणे मात्र अधिक गंभीर होऊ शकतात आणि दोन्ही फुफ्फुसांमध्ये पसरू शकतात, ज्यामुळे रुग्णाला तातडीच्या वैद्यकीय उपचारांसाठी काळजीवाहकाने रुग्णालयात नेण्याची आवश्यकता असते. एका वृद्ध रुग्णाचे काळजीवाहक म्हणून, तुम्ही खालील लक्षणांकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.
- फ्लूची लक्षणे:
- उच्च ताप, वाहणारे किंवा चोंदलेले नाक
- डोकेदुखी
- थकवा आणि शरीरदुखी
- घसा खवखवणे आणि कोरडा खोकला
- जिवाणूजन्य न्यूमोनियाची लक्षणे:
- थरथरणे, कंप सुटणे किंवा थंडी वाजण्यासह तीव्र ताप
- छातीत दुखणे आणि पोटात दुखणे
- धाप लागणे, घाम येणे
- खोकला येणे, आणि घट्ट पिवळा किंवा हिरवा कफ बाहेर पडणे.
- विषाणूजन्य न्यूमोनियाची लक्षणे:
- डोकेदुखी
- कफ नसलेला कोरडा खोकला
- अल्प प्रमाणात स्वच्छ किंवा पांढरा कफ असलेला कोरडा खोकला (प्रगत विषाणूजन्य न्यूमोनिया)
- स्नायू वेदना आणि तीव्र थकवा

फ्लू झालेल्या वृद्ध व्यक्तीची काळजी कशी घ्यावी
कोणत्याही वयात आजारपण निराशाजनक आणि एकाकी असू शकते, विशेषतः वृद्धांमध्ये, कारण ते अनेक आरोग्य समस्यांशी झुंज देत असतात. एक काळजीवाहक म्हणून, हे ओळखणे आणि आपल्या वृद्ध नातेवाईकाची काळजी घेण्यासाठी उपलब्ध राहणे, तसेच ते ज्या परिस्थितीतून जात आहेत त्याबद्दल सहानुभूती बाळगणे महत्त्वाचे आहे.
या काळात काही खबरदारीचे उपाय करणे देखील उचित आहे. उदाहरणार्थ, विशेषतः आजारी असलेल्या वृद्ध व्यक्तीची काळजी घेण्यापूर्वी आणि घेतल्यानंतर आपले हात स्वच्छ धुवावेत, आणि पुढील गुंतागुंतीचा धोका टाळण्यासाठी येणाऱ्या पाहुण्यांना सर्दी किंवा फ्लूची कोणतीही लक्षणे नाहीत याची खात्री करावी.
जरी तुमचे डॉक्टर जिवाणूजन्य किंवा विषाणूजन्य न्यूमोनिया किंवा फ्लूच्या संसर्गाशी लढण्यासाठी प्रतिजैविके लिहून देऊ शकतात, तरी तुमच्या प्रिय व्यक्तीला लवकर बरे होण्यास मदत करण्यासाठी येथे काही इतर सूचना दिल्या आहेत:
- जर तुमचा वृद्ध रुग्ण खूप धूम्रपान करत असेल, तर त्याला धूम्रपान करण्यापासून परावृत्त करा, कारण यामुळे लक्षणे वेगाने गंभीर श्वसन समस्यांमध्ये बदलू शकतात आणि औषधोपचारात अडथळा येऊ शकतो.
- रुग्णाला उकळून थंड केलेले किंवा कोमट पाणी, फळांचा रस, मसूर डाळ किंवा सूप यांसारखे भरपूर द्रव पदार्थ द्या. यामुळे घशातील खवखव किंवा स्नायूदुखीपासून आराम मिळेल, शरीरातील स्राव पातळ होण्यास मदत होईल, ज्यामुळे कफ सहजपणे बाहेर टाकता येईल. सूपमुळे रोगप्रतिकारशक्ती आणि ताकद वाढण्यासही मदत होते.
- तुमच्या प्रिय व्यक्तीला पलंगावर टेकून बसवून त्यांना चांगला श्वास घेण्यास मदत करा.
- रुग्णाला पुरेशी झोप आणि विश्रांती मिळेल याची खात्री करा; त्यांना काही दिवस किंवा आठवडे कोणतीही घरगुती कामे करू देऊ नका.
- सकारात्मक आणि शांत राहा. तुमच्या नातेवाईकांना आठवण करून द्या की त्यांच्यावर किती प्रेम आहे आणि ते किती महत्त्वाचे आहेत, आणि त्यांना धीर द्या की ते लवकरच बरे होतील.
- ताप किंवा डोकेदुखीवर उपचार करण्यासाठी योग्य औषधांविषयी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
न्यूमोनियाच्या रुग्णांना बरे होण्यासाठी साधारणपणे १०-१५ दिवस लागतात. परंतु, वृद्ध व्यक्तींना इतर आरोग्य समस्या असल्यास, बरे होण्यासाठी जास्त वेळ, अगदी सहा ते आठ आठवड्यांपर्यंतही लागू शकतो. जर तुमच्या वृद्ध रुग्णाच्या प्रकृतीत कोणतीही सुधारणा दिसत नसेल, तर सतर्क राहा आणि तुमच्या डॉक्टरांना याची माहिती देत राहा, जेणेकरून आवश्यक असल्यास औषधांमध्ये बदल करता येईल.