अतालता: वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

Medically Reviewed By Dr. Amit Chandra - Cardiac Care

अद्ययावत दिनांक: १५ एप्रिल, २०२५
प्रकाशित तारीख: ०१ एप्रिल २०२४

Query Form

नाव *

मोबाईल नंबर *

एरिथमिया म्हणजे काय?

अतालता (ॲरिथमिया) ही एक अशी स्थिती आहे, ज्यात हृदयाचे ठोके नियंत्रित करणाऱ्या विद्युत लहरींमधील बिघाडामुळे हृदयाचे ठोके असामान्यपणे मंद किंवा जलद होतात. सामान्यतः रुग्णाला हृदयाचे ठोके जलद झाल्याचे जाणवू शकते आणि हे सहसा निरुपद्रवी असते. अतालतेमुळे अनेकदा अस्वस्थता येत असली तरी, काहीवेळा सर्व वयोगटातील व्यक्तींमध्ये जीवघेणी चिन्हे आणि लक्षणे दिसू शकतात. वारंवार दिसणाऱ्या लक्षणांव्यतिरिक्त, अतालतेचे मुख्य धोके म्हणजे वारंवार पडणे आणि अचानक हृदयविकाराने मृत्यू होणे. तथापि, बहुतेक अतालता धोकादायक नसतात आणि त्या सहजपणे नियंत्रित किंवा बऱ्या केल्या जाऊ शकतात.

अतालतेची लक्षणे कोणती आहेत?

खालीलपैकी कोणतीही तक्रार अतालतेमुळे असू शकते:

हृदयाचे ठोके जलद गतीने पडल्याची जाणीव (धडधड)
मंद नाडीचे दर
थकवा
चक्कर
मूर्च्छा येणे/पडणे किंवा धाप लागणे

अतालतेच्या (Arrhythmia) चाचण्या आणि निदान काय आहेत?

हे लक्षणांच्या वारंवारतेवर अवलंबून असते. सामान्य उपचार पद्धती खालीलप्रमाणे आहेत:

ईसीजी
इको-कार्डिओग्राफी
होल्टर (२४ तासांचा ईसीजी)
इलेक्ट्रोफिजियोलॉजी

अतालतेवर (Arrhythmia) काय उपचार आहे?

उपचाराचे पर्याय अतालतेच्या प्रकारावर अवलंबून असतात आणि त्यात जीवनशैलीतील बदल, औषधोपचार, पेसमेकर, इम्प्लांटेबल कार्डिओव्हर्टर डिफिब्रिलेटर (ICDs) किंवा रेडिओफ्रिक्वेन्सी ॲब्लेशन यांचा समावेश असू शकतो. पेसमेकर, ICDs आणि CRT उपकरणे एका सामान्य आगपेटीपेक्षा किंचितच लहान असतात.

पेसमेकर

हृदयाचे ठोके मंदावण्याच्या समस्येमध्ये, पेसमेकर हे एक उपकरण आहे जे अर्ध-शस्त्रक्रिया प्रक्रियेद्वारे छातीच्या डाव्या बाजूला बसवले जाते.

इम्प्लान्टेबल कार्डिओव्हर्टर डिफिब्र्रिलेटर

आयसीडी (ICD) हे पेसमेकरप्रमाणेच शरीरात बसवले जाणारे एक उपकरण आहे, ज्यामध्ये जीवघेणा अतालता (ॲरिथमिया) झाल्यास विजेचा धक्का देण्याची अंगभूत क्षमता असते.

कार्डियाक रिसिंक्रोनाइझेशन थेरपी

हे एक असे उपकरण आहे, ज्याद्वारे उपचारांना प्रतिसाद न देणाऱ्या हृदयविकाराच्या निवडक रुग्णांमध्ये हृदयाची पंप करण्याची क्षमता सुधारण्यासाठी हृदयाच्या विद्युत प्रणालीची संपूर्णपणे पुनर्रचना केली जाते.

अतालता कशी टाळावी?

अतालता सहसा खराब झालेल्या हृदयात उद्भवते आणि त्यामुळे स्थिती आणखी बिघडू शकते. जरी उपचारांना चांगला प्रतिसाद मिळत असला आणि हृदयाची अनियमित लय अनेकदा नियंत्रणात आणता येत असली, तरी धोका कमी करण्यासाठी निरोगी जीवनशैलीचा अवलंब करणे हा सर्वोत्तम मार्ग आहे.

व्यायाम: आठवड्यातून तीन वेळा, ४०-४५ मिनिटे जोरदार शारीरिक हालचाल.
आहार: ट्रान्स-फॅट्स आणि सॅचुरेटेड फॅट्सचे प्रमाण जास्त असलेले पदार्थ टाळा.
मीठ: मीठाचे सेवन नियंत्रित करा
तणावावर नियंत्रण मिळवा: योग आणि ध्यान, तसेच आपल्या आवडीच्या कामांमध्ये व्यस्त राहिल्याने तणावावर नियंत्रण मिळवण्यास मदत होऊ शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: सामान्य पेसमेकर बॅटरीचे आयुष्यमान किती असते?

उत्तर: हे साधारणपणे पेसमेकर किती वेळा वापरला जातो यावर अवलंबून असते, परंतु सामान्यतः त्याचा कालावधी १० ते १२ वर्षांच्या दरम्यान असतो.

पेसमेकरची बॅटरी संपल्यास काय होते?

उत्तर: अशाच पद्धतीने बॅटरी बदलता येते.

प्रश्न: आकस्मिक हृदयविकाराने होणारा मृत्यू (SCD) म्हणजे काय?

उत्तर: याची अनेक कारणे आहेत, जी प्रामुख्याने अनुवांशिक किंवा अर्जित असतात. कोरोनरी आर्टरी डिसीज (CAD) हे SCD चे सर्वात सामान्य कारण आहे.

प्रश्न: SCD टाळता येतो का?

उत्तर: होय, SCD चे कारण ओळखून त्यावर योग्य उपचार केल्यास ते टाळता येते.