1068
कॉल बॅकची विनंती करा
संपर्क
1068
मधुमेहाबद्दल आपल्याला माहित असणे आवश्यक असलेली सर्व माहिती
Published on: May 17, 2022
आढावा
मधुमेह ही एक दीर्घकालीन आरोग्य समस्या आहे, ज्यामध्ये तुमचे शरीर इन्सुलिन नावाचे रसायन तयार करू शकत नाही किंवा तयार होणारे इन्सुलिन अपुरे असते, ज्यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी वाढते. येत्या काही वर्षांत जगभरातील मधुमेही लोकसंख्या साथीच्या रोगाच्या पातळीवर पोहोचण्याची शक्यता आहे. जरी मधुमेहामुळे पुढे अनेक आरोग्यविषयक गुंतागुंत निर्माण होऊ शकतात, तरी नियमित औषधोपचार, व्यायाम आणि आहारात बदल केल्यास त्यावर नियंत्रण ठेवण्यास मदत होऊ शकते.
तुमच्या रक्तातील साखरेची पातळी वाढेल आणि कालांतराने तुम्हाला मधुमेह होईल, अशी तुम्हाला काळजी वाटते का? मधुमेह, त्याचे प्रकार, लक्षणे, धोके, प्रतिबंधात्मक उपाय, उपचार आणि या अत्यंत भीतीदायक आरोग्य स्थितीशी संबंधित तथ्यांबद्दलची ही माहिती तुमच्यासाठी आहे.
परिचय
मधुमेह हा एक आयुष्यभराचा आजार आहे, ज्यामुळे शरीरातील साखरेचे संतुलन बिघडते. आपल्या सर्वांना ऊर्जेसाठी साखरेची गरज असल्यामुळे, आपल्या शरीरात स्वादुपिंडाच्या पेशी असतात, ज्या इन्सुलिन स्रवतात. हे रसायन (हार्मोन) ग्लुकोजच्या उपस्थितीत स्रवते. इन्सुलिन पेशींमध्ये साखर (ग्लुकोज) शोषून घेण्यास मदत करते, ज्यामुळे तिचे ऊर्जेत रूपांतर होते. तथापि, मधुमेहामध्ये, एकतर स्वादुपिंडाच्या पेशी इन्सुलिन तयार करू शकत नाहीत, किंवा इन्सुलिन ग्लुकोजला शरीरातील पेशींपर्यंत पोहोचवू शकत नाही. परिणामी, रक्तातील साखरेची पातळी वाढते. रक्तातील साखरेची पातळी सामान्यपेक्षा जास्त असणे हे मधुमेहाचे लक्षण आहे.
मधुमेहाचे प्रकार:
मधुमेहाचे तीन प्रकार आहेत. चला, हे प्रकार आणि ते आपल्या शरीरावर कसा परिणाम करतात ते समजून घेऊया:
- टाईप-१: हा एक दुर्मिळ आजार आहे जो ५-१०% लोकांमध्ये, विशेषतः लहान मुले, किशोरवयीन आणि प्रौढांमध्ये आढळतो. टाईप-१ मधुमेहामध्ये, तुमचे शरीर इन्सुलिन स्रवणे थांबवते आणि लक्षणे लवकर दिसू लागतात. इन्सुलिन घेतल्याने ही कमतरता भरून काढण्यास मदत होते. इन्सुलिन इंजेक्शनद्वारे घ्यावे लागते.
- टाईप-२: पूर्वी उशिरा उद्भवणारा आजार मानला जाणारा टाईप-२ मधुमेह, अलीकडे अगदी तरुण प्रौढांमध्येही आढळून येतो. मधुमेह असलेल्या लोकांपैकी जवळपास ९०-९५% लोकांना टाईप-२ मधुमेह असतो. या स्थितीत, तुमचे शरीर इन्सुलिनचा योग्य वापर करू शकत नाही. याची सुरुवात हळूहळू होते आणि मधुमेहावरील औषधांनी त्यावर नियंत्रण मिळवता येते.
- गर्भावस्थेतील मधुमेह: हा महिलांमध्ये गरोदरपणात होतो. अशा महिलांना पुढील आयुष्यात टाईप-२ मधुमेह होण्याचा धोका असतो.
कधीकधी तुमच्या रक्तातील साखरेची पातळी सामान्यपेक्षा जास्त असते, पण मधुमेहाइतकी जास्त नसते. अशा स्थितीला प्री-डायबिटीज (मधुमेहाची पूर्वस्थिती) म्हणतात. प्री-डायबिटीज नियंत्रणात ठेवल्यास ही स्थिती सुधारण्यास मदत होऊ शकते. मधुमेहाची खालील लक्षणे धोक्याची सूचना देऊ शकतात:
- वारंवार मूत्रविसर्जन
- तहान वाढली
- न भरणारे व्रण, अल्सर
- कोरडी त्वचा
- थकवा
- धूसर दृष्टी
- हातपाय सुन्न होणे
- अचानक अनपेक्षित वजन घटणे
जोखिम कारक
जर तुम्हाला खालील गोष्टी असतील तर तुम्हाला जास्त धोका असू शकतो:
- वय 40 च्या वर
- कौटुंबिक इतिहास
- गर्भधारणेचा मधुमेह
- लठ्ठपणा
- आळशी जीवनशैली
प्रतिबंध
टाईप-१ मधुमेह हा एक स्वयंप्रतिरोधक आजार आहे, आणि म्हणूनच तो टाळता येत नाही. तथापि, सुरुवात करण्यासाठी कधीही उशीर झालेला नसतो. जर तुम्हाला जास्त धोका असेल, तर टाईप-२ मधुमेह टाळण्यासाठी येथे काही सूचना दिल्या आहेत:
- जास्तीचे वजन कमी करा: नियमित व्यायामाने ते अतिरिक्त किलो कमी करा. तुम्हाला अनुकूल असलेले व्यायाम करण्यासाठी प्रशिक्षकाचा सल्ला घ्या.
- शारीरिकदृष्ट्या सक्रिय राहा आणि निष्क्रिय जीवनशैली टाळा.
- पायी चाला, लिफ्टऐवजी पायऱ्यांचा वापर करा.
- एरोबिक किंवा रेझिस्टन्स व्यायाम करा.
- तुम्ही काय खाता याकडे लक्ष द्या:
आरोग्यदायी घरगुती जेवण निवडा.
प्रथिने आणि संपूर्ण धान्याचे पदार्थ खा.
आपल्या आहारात पालेभाज्यांचा समावेश करा.
नाश्त्यासाठी भरपूर सुकामेवा, बिया आणि फळे खा.
आरोग्यदायी चरबीचे सेवन करा.
लहान भाग पसंत करा.
टाळण्यासाठी पदार्थः
- ट्रान्स-फॅट
- शुद्ध केलेले पीठ
- बेकरी आयटम
- गोड पेय
- फळांचा रस
उपचार
तुम्हाला मधुमेह झाल्याचे निदान झाल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. डॉक्टर पुढील उपचार पद्धती सुचवतील.
जीवनशैली बदल
- उच्च फायबरयुक्त आणि कमी ग्लायसेमिक इंडेक्स असलेला आरोग्यदायी आहार.
- तुमची ऊर्जा पातळी वाढवण्यासाठी आणि सर्वांगीण आरोग्याला चालना देण्यासाठी नियमित व्यायाम करा.
- धूम्रपान आणि मद्यपान यांसारख्या वाईट सवयी सोडणे.
- निरोगी वजन राखणे.
औषधोपचार
- मधुमेहाची औषधे
- टाइप १ मधुमेहासाठी इन्सुलिन
- कमतरता दूर करण्यासाठी पोषक पूरक आहार
- शस्त्रक्रिया - वजन कमी करण्यासाठी बॅरिएट्रिक शस्त्रक्रिया
निष्कर्ष
मधुमेहाची औषधे आणि दैनंदिन जीवनातील आरोग्यदायी बदलांच्या मदतीने मधुमेह नियंत्रणात आणता येतो आणि शरीरातील ग्लुकोजचे संतुलन पुन्हा प्रस्थापित करता येते. अनियंत्रित राहिल्यास, मधुमेहाचा परिणाम मूत्रपिंड, डोळे आणि मज्जासंस्था यांसारख्या तुमच्या शरीराच्या महत्त्वाच्या कार्यांवर होऊ शकतो. नियमितपणे रक्तातील साखरेची तपासणी करणे आणि मधुमेहाची औषधे घेणे, यासोबतच आरोग्यदायी आहार आणि नियमित व्यायाम केल्यास तुम्हाला मधुमेहावर नियंत्रण मिळविण्यात मदत होईल. जागरूक रहा, तुमच्या रक्तातील साखरेची तपासणी करून घ्या आणि मधुमेह असूनही निरोगी जीवन जगा!
मधुमेहाच्या उपचारांबद्दल अधिक जाणून घेण्यासाठी, आजच मेदांता हॉस्पिटलमध्ये आपली अपॉइंटमेंट बुक करा.
अधिक माहितीसाठी, https://www.medanta.org/endocrinology-diabetes-treatment/ येथे भेट द्या.
