हृदयाचे आरोग्य मजबूत करण्याचे आणि हृदयविकारांना दूर ठेवण्याचे ७ अत्यंत प्रभावी मार्ग
प्रकाशित तारीख: १० नोव्हेंबर २०२३
हृदयरोग हे जगभरातील प्रमुख प्राणघातक आजारांपैकी एक आहेत. विशेषतः भारताला जगाची मधुमेहाची राजधानी म्हणून ओळखले जाते आणि हृदयरोगाचा वाढता धोका निर्माण करण्यात भारताचा मोठा वाटा आहे. तथापि, अनियंत्रित अनुवांशिक घटकांव्यतिरिक्त, असे काही धोक्याचे घटक आहेत ज्यांचे व्यवस्थापन करून हृदयरोग होण्याचा धोका कमी करता येतो.
वय, अनुवांशिक परिस्थिती, वैद्यकीय इतिहास आणि जीवनशैलीच्या सवयींनुसार हृदयविकार होण्याचा धोका वाढतो. अनेक संशोधन अभ्यासांनी असे सुचवले आहे की, आपल्या दैनंदिन जीवनशैलीत आणि खाण्याच्या सवयींमध्ये काही सोपे बदल केल्यास दीर्घकाळात हृदयविकाराचा धोका कमी होऊ शकतो. येथे काही सोपे मार्ग दिले आहेत, ज्याद्वारे तुम्ही हृदयविकार होण्याची शक्यता मोठ्या प्रमाणात कमी करू शकता आणि तुमच्या हृदयाचे आरोग्य प्रभावीपणे सुधारू शकता:
आपल्या हृदयाचे आरोग्य कसे सुधारावे आणि हृदय अधिक मजबूत कसे करावे?
- पुरेशी फळे आणि भाज्यांचे सेवन करा
फळे आणि भाज्या हे शरीराला पोषक तत्वे मिळवण्याचे एक नैसर्गिक आणि सर्वात प्रभावी माध्यम आहे, जे केवळ अत्यंत फायदेशीरच नाही, तर त्यात कॅलरीचे प्रमाणही खूप कमी असते. तुमच्या रोजच्या आहारात भरपूर फळे आणि भाज्यांचा समावेश केल्याने तुम्हाला निरोगी शारीरिक वजन राखण्यास, अपेक्षित बीएमआय (BMI) मिळवण्यास आणि शरीरातील सूज कमी करण्यास मदत होते. हृदयाचे आरोग्य मजबूत करण्यासाठी आणि हृदयविकारांना दूर ठेवण्यासाठी, पोषक तत्वे आणि सूक्ष्म पोषक तत्वांनी समृद्ध पण चरबीचे प्रमाण कमी असलेल्या कोणत्याही भाजी किंवा फळाचा तुमच्या आहारात समावेश असलाच पाहिजे.
- बैठी जीवनशैली सोडा आणि सक्रिय राहा
तुमचे हृदय हा एक स्नायू आहे आणि तुमच्या शरीरातील इतर प्रत्येक स्नायूप्रमाणेच, त्यालाही मजबूत होण्यासाठी हालचाल आणि व्यायामाची गरज असते. तुमच्या हृदयाचे ठोके, शरीरयष्टी आणि दैनंदिन दिनचर्या यांवर अवलंबून, तुम्ही तुमच्या हृदयाची गती कायम ठेवण्यासाठी आणि त्याला तंदुरुस्त ठेवण्यासाठी मध्यम ते तीव्र स्वरूपाच्या दैनंदिन व्यायामांपैकी निवड करू शकता.
जर तुम्ही नुकताच व्यायाम सुरू करत असाल, तर हळू सुरुवात करून हळूहळू प्रमाण वाढवण्याचा सल्ला दिला जातो. हृदयाचे आरोग्य सुधारण्यासाठी आठवड्यातून १५० मिनिटे एरोबिक्स आणि ७५ मिनिटे कोणताही जोरदार शारीरिक व्यायाम करण्याचा सल्ला दिला जातो.
- धूम्रपान आणि मद्यपान कमी करा/सोडून द्या
नियम अगदी सोपा आहे – जर तुम्ही आधीपासूनच धूम्रपान करत असाल, तर त्याचे प्रमाण कमी करा आणि जर तुम्ही करत नसाल, तर ते मुळात सुरूच करणार नाही याची खात्री करा. अमेरिकन हार्ट असोसिएशनचे डॉक्टर निरोगी हृदयासाठी मद्य आणि तंबाखूजन्य पदार्थांचे सेवन थांबवण्याची शिफारस करतात. मद्यपानाचे अतिसेवन जीवघेणे ठरू शकते, ज्यामुळे पक्षाघात, उच्च रक्तदाब, हृदयाची अनियमित धडधड आणि हृदयाच्या स्नायूंना नुकसान होऊ शकते.
- तुमच्या आहारात मूठभर पौष्टिक सुकामेव्याचा समावेश करा
जरी सर्व सुकामेव्याचे स्वतःचे विशिष्ट आरोग्यदायी फायदे असले तरी, बदाम आणि अक्रोडमध्ये असे अनेक पौष्टिक मूल्य आणि फायदे आहेत जे तुमच्या हृदयाचे आरोग्य सुधारण्यास मदत करतात हे सिद्ध झाले आहे. डॉक्टर आणि हृदयरोगतज्ञ दररोज मूठभर बदाम खाण्याचा सल्ला देतात, कारण ते रक्तातील साखर कमी करण्यास, रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्यास आणि कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यासाठी देखील प्रभावी ठरतात.
अक्रोडमध्ये ओमेगा-३ फॅटी ॲसिडदेखील भरपूर प्रमाणात असतात, जे हृदयाच्या रक्तवाहिन्या मजबूत करण्यासाठी आणि हृदयरोगामुळे होणारी सूज कमी करण्यासाठी उपयुक्त असल्याचे सिद्ध झाले आहे.
- सामाजिकरित्या भेटा
जरी हा सल्ला इथे थोडा अयोग्य वाटत असला तरी, अनेक अभ्यासांमधून हे सिद्ध झाले आहे की एकटेपणा, चिंता आणि नैराश्य यांचा संबंध धमन्या कठीण होण्याशी आहे. यामुळे पुढे जाऊन उच्च रक्तदाब आणि कालांतराने हृदयरोग होतो. एकटेपणामुळे कॉर्टिसोल, म्हणजेच तणाव संप्रेरकाची पातळी देखील वाढते, ज्यामुळे रक्ताभिसरणातील अनियमिततेची भरपाई करण्यासाठी हृदयाची गती वाढते.
मित्रांना भेटा, जुन्या मित्रांशी पुन्हा संपर्क साधा, आपले सामाजिक वर्तुळ वाढवा आणि हलक्याफुलक्या गप्पा मारा, जेणेकरून तणाव कमी होऊन तुम्हाला ताजेतवाने वाटेल आणि हृदयाचे आरोग्य उत्तम राहील.
- तुमच्या शरीराचे वजन ५-१०% कमी करा
वजन कमी केल्याने हृदयाचे आरोग्य सुधारण्यासोबतच इतरही अनेक आरोग्यदायी फायदे मिळतात. अनेक तज्ञांनी त्यांच्या अभ्यासात हे सिद्ध केले आहे की, जर तुम्ही लठ्ठ असाल, तर तुमच्या शरीराच्या वजनाच्या केवळ ५-१०% वजन कमी केल्याने तुमची चयापचय क्रिया सुधारते आणि खूप मोठा फरक पडतो. जर तुम्हाला उच्च रक्तदाब किंवा उच्च कोलेस्ट्रॉलची पातळी असेल, तर थोडे वजन कमी केल्याने या पातळ्या आपोआप कमी होतात आणि हृदयाचे आरोग्य सुधारते. तुमच्या सध्याच्या शरीराच्या वजनानुसार आणि प्रकारानुसार दररोज कमी कॅलरी खाणे आणि त्यासोबत नियमित व्यायाम करणे, हे जलद आणि अधिक टिकाऊ वजन कमी करण्याचे परिणाम पाहण्याची गुरुकिल्ली आहे.
- आरोग्यदायी स्वयंपाक पद्धतींचा अवलंब करा
भाज्या जास्त वेळ तळल्याने किंवा शिजवल्याने त्यातील पोषक तत्वे नष्ट होतात आणि अशा भाज्या शिजवून खाणे व्यर्थ ठरते. त्याऐवजी, भाज्या आणि खाद्यपदार्थ बेक करणे, ग्रिल करणे, रोस्ट करणे, उकडणे, वाफवणे किंवा पोच करणे यांसारख्या पद्धतींचा वापर करा, कारण त्यामुळे त्यातील नैसर्गिक पोषक तत्वे टिकून राहण्यास मदत होते.
लोणी आणि तुपाला नाही म्हणा आणि त्याऐवजी योग्य स्मोकिंग पॉइंट असलेल्या नैसर्गिक, कमी चरबीयुक्त तेलांचा वापर करा. मीठ, साखर आणि मसाल्यांचे प्रमाण कमी करणे हे देखील तुमच्या हृदयाचे आरोग्य सुधारण्यासाठी आणि हृदयविकार टाळण्यासाठी फायदेशीर आहे.
हृदयाचे आरोग्य मजबूत करण्याच्या वरील उपायांव्यतिरिक्त, दिवसातून काही मिनिटे ध्यान करणे देखील फायदेशीर ठरते. हृदयाचे आरोग्य सुधारण्यासाठी योग्य प्रमाणात वाईन आणि चॉकलेटचे सेवन करण्याची शिफारस देखील केली जाते.
जर तुमच्यामध्ये हृदयरोगाचा धोका असेल किंवा कोणतीही लक्षणे दिसत असतील, तर कोणताही अंदाज न लावता ताबडतोब डॉक्टरांना भेटणे उत्तम. तुमच्या जवळच्या सर्वोत्तम हृदयरोग तज्ञाचा किंवा हृदयरोग शल्यचिकित्सकाचा सल्ला घ्या आणि उत्तम हृदय आरोग्यासाठी वेळेवर तज्ञ उपचार मिळवा.