गुडगावमधील एका रुग्णालयातील डॉक्टरांनी 3D तंत्रज्ञानाचा वापर करून दिल्लीस्थित एका ५३ वर्षीय डॉक्टरच्या खालच्या जबड्याची पुनर्रचना केली. कर्करोगामुळे त्यांच्या जबड्याची डावी बाजू शस्त्रक्रियेने काढून टाकण्यात आली होती. मेदांताच्या प्लास्टिक आणि रिकन्स्ट्रक्टिव्ह सर्जरी विभागातील डॉ. संजय महेंद्रू आणि डॉ. राहुल जैन यांच्यासह आठ डॉक्टरांच्या टीमने ही शस्त्रक्रिया केली, जी १२ तास चालली. जबडा काढल्यानंतर त्याच ऑपरेशन थिएटरमध्ये त्याची पुनर्रचना करण्यात आली. मेदांताच्या हेड अँड नेक ऑन्कोलॉजी कॅन्सर इन्स्टिट्यूटचे उपाध्यक्ष डॉ. दीपक सारिन यांच्या मते, जबडा काढल्याने केवळ विद्रूपता येत नाही आणि चेहऱ्याची रचना बदलते, तर बोलण्यात आणि खाण्याच्या क्षमतेतही अडथळा येतो. "जबडा हा एका झुल्यासारखा असतो, जो दोन्ही बाजूंनी लटकलेला असतो. जेव्हा जबड्याचा काही भाग काढला जातो, तेव्हा त्याला आधार मिळत नाही आणि चावण्याची व चघळण्याची क्षमता गंभीरपणे बाधित होते. बहुतेक रुग्णांना फक्त द्रव आहार किंवा मिश्रित अन्न खाण्यापुरतेच मर्यादित राहावे लागते." जबडा हा तोंडाचा सांगाडा असल्याने, तो काढल्यावर संपूर्ण तोंड कोसळते आणि त्यामुळे जिभेची स्थिती व तोंडाचा आकार बदलतो, ज्याचा परिणाम बोलण्यावर होतो, असे ते म्हणाले. या प्रकरणात, जबडा पुन्हा तयार करण्यासाठी आणि त्याचे मूळ स्वरूप पुन्हा तयार करण्यासाठी कॅड-कॅम ३डी तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात आला. त्याची पुनर्रचना करण्यासाठी पायातील एका हाडाचा वापर करण्यात आला. "पायातून घेतलेले हाड वाकवता येत नाही. मूळ जबड्याशी जुळण्यासाठी त्याला कापून, कोन देऊन आकार देणे आवश्यक असते. ३डी तंत्रज्ञानाशिवाय, आम्ही पुनर्रचनेच्या कोनांचा केवळ अंदाज लावू शकत होतो. जर त्यात थोडा जरी फरक पडला, तर दात व्यवस्थित जुळणार नाहीत आणि तोंडाची संपूर्ण रचना कोलमडून पडेल," असे डॉ. महेंद्रू म्हणाले. जबड्याचा आकार कॅड-कॅम तंत्रज्ञानामध्ये टाकण्यात आला आणि त्यानंतर सॉफ्टवेअरद्वारे आभासी शस्त्रक्रिया करण्यात आली - पायाच्या हाडाला योग्य कोनांमध्ये आकार देण्यात आला आणि जिथे आवश्यक होते तिथे ते कापण्यात आले. "एकदा व्हर्च्युअल शस्त्रक्रिया पार पडल्यानंतर, शस्त्रक्रिया कक्षात त्या शस्त्रक्रियेची प्रतिकृती तयार करण्यात आली. इथेच ३डी प्रिंटिंगचा उपयोग होतो... फ्रेम-दर-फ्रेम हाड कापून त्याला आकार दिला जातो आणि जबड्यात बसवले जाते," असे डॉ. जैन म्हणाले. टीओआयशी बोलताना, ती रुग्ण म्हणाली, "फिजिओथेरपीनंतर मी बोलू शकत आहे. शस्त्रक्रियेनंतर सहा आठवड्यांनी मी सॉफ्ट ट्रॅकवर चालायला सुरुवात केली असली तरी, सहा महिन्यांनंतर मी पूर्णवेळ प्रॅक्टिसमध्ये परतले." गेल्या वर्षी २३ जून रोजी तिला जबड्याच्या कर्करोगाचे निदान झाले होते आणि ८ जुलै रोजी जबड्याचे रिसेक्शन आणि रिकन्स्ट्रक्शन करण्यात आले.